مراقبت از بیمار بستری فقط به مصرف دارو، تغذیه و کنترل علائم بیماری محدود نمیشود. یکی از مهمترین بخشهای مراقبت از بیمار کمتحرک، پیشگیری از زخم بستر است. بیمارانی که ساعتهای زیادی در تخت میمانند و توانایی تغییر وضعیت بدن خود را ندارند، ممکن است در اثر فشار مداوم روی قسمتهای مختلف بدن دچار آسیب پوستی و بافتی شوند.
زخم بستر یا زخم فشاری معمولاً در قسمتهایی ایجاد میشود که استخوان به سطح پوست نزدیکتر است؛ مانند دنبالچه، باسن، پاشنه پا، لگن، آرنج و پشت سر. تشخیص زودهنگام تغییرات پوستی و اجرای یک برنامه منظم برای کاهش فشار میتواند خطر ایجاد یا پیشرفت این آسیب را کاهش دهد. راهنماهای بالینی نیز بر ارزیابی خطر، بررسی پوست، تغییر وضعیت و استفاده از سطوح مناسب کاهش فشار تأکید دارند.
مشاوره رایگان | همین حالا تماس بگیرید
021-44424905
09198927130
در این مقاله بررسی میکنیم بهترین روش مراقبت از بیمار بستری برای جلوگیری از زخم بستر چیست، هر چند وقت یکبار باید وضعیت بیمار تغییر کند، چگونه از پوست مراقبت کنیم و تغذیه چه نقشی در پیشگیری دارد.
چرا بیماران بستری بیشتر در معرض زخم بستر هستند؟
وقتی بیمار برای مدت طولانی در یک وضعیت قرار میگیرد، فشار مداوم روی قسمتهایی از بدن افزایش پیدا میکند. اگر بیمار نتواند خودش وضعیت بدن را تغییر دهد، فشار ممکن است برای مدت طولانی روی یک ناحیه باقی بماند.
علاوه بر فشار، عوامل دیگری مانند اصطکاک، نیروی برشی، رطوبت پوست، کاهش حس، سوءتغذیه و کاهش تحرک نیز میتوانند خطر ایجاد آسیب فشاری را افزایش دهند.
بیمارانی که بیشتر در معرض خطر هستند معمولاً شامل افراد زیر میشوند:
- بیماران کاملاً بستری
- افراد دارای محدودیت حرکتی شدید
- سالمندان کمتوان
- بیماران دچار آسیب نخاعی یا مشکلات عصبی
- افرادی که حس درد و فشار آنها کاهش یافته است
- بیماران دچار سوءتغذیه یا کاهش وزن
- افراد مبتلا به بیاختیاری ادرار یا مدفوع
- بیمارانی که سابقه زخم بستر داشتهاند
ارزیابی خطر باید بر اساس شرایط هر بیمار انجام شود و عواملی مانند محدودیت حرکتی، کاهش حس، سابقه زخم بستر، مشکلات تغذیهای و ناتوانی در تغییر وضعیت مورد توجه قرار گیرد.
اولین قدم؛ ارزیابی خطر زخم بستر
قبل از اینکه برنامه مراقبتی برای بیمار بستری تنظیم شود، باید مشخص شود که بیمار تا چه اندازه در معرض زخم بستر قرار دارد.
مراقب یا تیم درمان باید مواردی مانند موارد زیر را بررسی کند:
- آیا بیمار میتواند بهتنهایی در تخت جابهجا شود؟
- آیا بیمار حس طبیعی پوست را دارد؟
- آیا بیمار مدت زیادی در یک وضعیت باقی میماند؟
- آیا پوست بیمار تغییر رنگ یا آسیب دارد؟
- آیا بیمار دچار بیاختیاری است؟
- آیا بیمار کاهش وزن یا کماشتهایی دارد؟
- آیا بیمار قبلاً زخم بستر داشته است؟
برای بیماران پرخطر، برنامه مراقبتی باید فردی باشد و شرایط حرکتی، وضعیت پوست، بیماریهای زمینهای و نیازهای بیمار در آن در نظر گرفته شود.
مهمترین روشهای مراقبت از بیمار بستری برای جلوگیری از زخم بستر
پیشگیری از زخم بستر معمولاً به یک اقدام خاص وابسته نیست. ترکیبی از تغییر وضعیت، مراقبت از پوست، کاهش فشار، تغذیه مناسب و کنترل رطوبت میتواند خطر آسیب را کاهش دهد.
مهمترین اقدامات عبارتاند از:
- تغییر وضعیت منظم بیمار
- بررسی روزانه پوست
- استفاده از تشک و سطوح مناسب کاهش فشار
- محافظت از پاشنهها و برجستگیهای استخوانی
- جلوگیری از کشیدن بیمار روی تخت
- کنترل رطوبت و بیاختیاری
- توجه به تغذیه و دریافت مایعات متناسب با شرایط بیمار
- حفظ تحرک بیمار در صورت امکان
- ثبت تغییرات پوستی و پیگیری آنها
۱. تغییر وضعیت بیمار؛ مهمترین اصل پیشگیری
یکی از مهمترین اقدامات برای جلوگیری از زخم بستر، کاهش مدت زمانی است که فشار روی یک قسمت از بدن باقی میماند.
اگر بیمار توانایی تغییر وضعیت ندارد، مراقب باید با استفاده از روش صحیح و تجهیزات مناسب به تغییر وضعیت او کمک کند.
برنامه تغییر وضعیت باید بر اساس شرایط بیمار تنظیم شود و یک فاصله زمانی ثابت برای همه بیماران مناسب نیست. راهنماهای تخصصی نیز بر ایجاد برنامه فردی برای جابهجایی بیمار و جلوگیری از وارد شدن فشار مستقیم به برجستگیهای استخوانی تأکید دارند.
هنگام تغییر وضعیت باید به نقاطی مانند موارد زیر توجه ویژه شود:
- دنبالچه
- باسن
- پاشنه پا
- لگن
- قوزک پا
- آرنج
- پشت سر
هدف از تغییر وضعیت فقط جابهجا کردن بیمار نیست؛ هدف اصلی کاهش فشار از روی نقاط آسیبپذیر بدن و جلوگیری از باقی ماندن طولانیمدت فشار روی یک ناحیه است.
۲. وضعیت مناسب بدن بیمار در تخت
نحوه قرار گرفتن بیمار در تخت میتواند روی میزان فشار واردشده به پوست و بافتها تأثیر داشته باشد.
هنگام قرار دادن بیمار در وضعیت جدید باید از ایجاد فشار مستقیم روی قسمتهایی که برجستگی استخوانی دارند جلوگیری شود.
در صورت نیاز میتوان از بالشها و تجهیزات مناسب برای کاهش تماس مستقیم برخی نقاط بدن با سطح تخت استفاده کرد.
البته نوع و نحوه استفاده از تجهیزات باید با توجه به وضعیت بیمار انتخاب شود.
۳. بررسی روزانه پوست بیمار
بررسی پوست یکی از سادهترین و مهمترین اقدامات پیشگیرانه است.
پوست بیمار باید بهخصوص در نقاطی که فشار بیشتری تحمل میکنند بررسی شود.
هنگام بررسی پوست به موارد زیر توجه کنید:
- قرمزی یا تغییر رنگ
- تغییر دمای پوست
- تورم
- تغییر قوام پوست
- درد یا حساسیت
- تاول
- باز شدن پوست
- ترشح
در پوستهای تیره، تغییرات اولیه ممکن است کمتر به شکل قرمزی دیده شوند؛ بنابراین تغییر دما، تورم و تغییر قوام پوست نیز اهمیت دارند.
اگر تغییر غیرطبیعی مشاهده شد، نباید آن قسمت را نادیده گرفت.
۴. مراقبت از پاشنه پا
پاشنه یکی از قسمتهای مهم بدن از نظر خطر ایجاد آسیب فشاری است؛ زیرا استخوان پاشنه به سطح پوست نزدیک است.
در بیمارانی که مدت زیادی در تخت هستند، باید توجه ویژهای به کاهش فشار روی پاشنهها داشت.
استفاده از تجهیزات مناسب برای برداشتن فشار از پاشنه میتواند در بیماران پرخطر مورد توجه قرار گیرد. انتخاب تجهیزات باید بر اساس وضعیت بیمار و نظر تیم درمان انجام شود.
۵. استفاده از تشک مناسب برای بیمار بستری
تشک و سطح حمایتی مناسب میتواند به توزیع فشار کمک کند.
برای بیمارانی که خطر ایجاد زخم بستر در آنها بالا است، ممکن است استفاده از تشکهای تخصصی یا سطوح کاهشدهنده فشار توصیه شود.
راهنماهای بالینی برای بزرگسالان پرخطر، استفاده از تشک فومی با مشخصات مناسب را توصیه کردهاند.
با این حال، تشک ضد زخم بستر بهتنهایی کافی نیست.
حتی با وجود تشک مناسب، بیمار باید از نظر وضعیت پوست، تحرک، تغذیه و میزان فشار تحت نظر باشد.
۶. چگونه بیمار را بدون آسیب به پوست جابهجا کنیم؟
یکی از اشتباهات رایج در مراقبت از بیمار بستری، کشیدن بدن بیمار روی تخت است.
کشیدن بیمار میتواند اصطکاک و نیروی برشی ایجاد کند و به پوست آسیب برساند.
برای جابهجایی بیمار:
- تا حد امکان از تجهیزات مناسب جابهجایی استفاده کنید.
- از کشیدن مستقیم بدن بیمار روی ملحفه خودداری کنید.
- هنگام جابهجایی پوست بیمار را تحت کشش قرار ندهید.
- در بیماران سنگین یا کمتوان از کمک فرد دیگر استفاده کنید.
- اگر روش صحیح جابهجایی را نمیدانید، از پرستار یا متخصص کمک بگیرید.
آموزش مراقبان درباره نحوه تغییر وضعیت و استفاده صحیح از تجهیزات یکی از بخشهای مهم برنامه پیشگیری از زخم فشاری است.
۷. پوست بیمار را تمیز و خشک نگه دارید
رطوبت طولانیمدت میتواند پوست را آسیبپذیرتر کند. این مسئله در بیمارانی که دچار بیاختیاری ادرار یا مدفوع هستند اهمیت بیشتری دارد.
در مراقبت روزانه باید:
- پوست آلوده را در اسرع وقت تمیز کنید.
- پوست را با ملایمت خشک کنید.
- از مالش شدید پوست خودداری کنید.
- در صورت نیاز از محصولات محافظ پوست طبق نظر متخصص استفاده کنید.
- لباس و ملحفه مرطوب را سریع تعویض کنید.
مراقبت از رطوبت پوست بخشی از برنامه پیشگیری از آسیبهای فشاری محسوب میشود.
۸. آیا ماساژ برای جلوگیری از زخم بستر مفید است؟
ماساژ و مالش شدید نواحی تحت فشار بهعنوان روش پیشگیری از زخم بستر توصیه نمیشود.
در واقع، راهنمای بالینی NICE توصیه میکند برای پیشگیری از زخم فشاری، پوست نواحی در معرض خطر ماساژ یا مالش داده نشود.
بنابراین اگر پوست بیمار قرمز یا آسیبپذیر شده است، به جای ماساژ دادن آن ناحیه باید علت فشار شناسایی و فشار از روی آن برداشته شود.
۹. نقش تغذیه در جلوگیری از زخم بستر
تغذیه مناسب برای حفظ سلامت پوست و ترمیم بافت اهمیت دارد.
مشاوره رایگان | همین حالا تماس بگیرید
021-44424905
09198927130
بیماران بستری ممکن است به دلایلی مانند بیماری، کاهش اشتها، مشکل بلع، مشکلات گوارشی یا شرایط عمومی نامناسب، غذای کافی دریافت نکنند.
در صورت وجود خطر سوءتغذیه، وضعیت تغذیه بیمار باید ارزیابی شود. راهنماهای تخصصی بر اهمیت دریافت کافی انرژی و پروتئین و ارزیابی وضعیت تغذیهای بیماران در معرض خطر تأکید دارند.
مواد غذایی مفید برای یک رژیم متعادل میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- منابع پروتئینی مانند تخممرغ، گوشت، مرغ، ماهی و حبوبات
- لبنیات در صورت مناسب بودن برای بیمار
- سبزیجات و میوهها
- غلات و منابع انرژی مناسب
- مایعات کافی در صورت نداشتن محدودیت پزشکی
اگر بیمار بیماری کلیوی، قلبی یا شرایط دیگری دارد که دریافت پروتئین یا مایعات را محدود میکند، رژیم غذایی باید با نظر پزشک یا متخصص تغذیه تنظیم شود.
۱۰. توجه به آبرسانی بدن
کمآبی بدن میتواند وضعیت عمومی بیمار و شرایط پوست را تحت تأثیر قرار دهد.
با این حال، افزایش مصرف مایعات برای همه بیماران مناسب نیست. بعضی بیماران به دلیل بیماریهای زمینهای ممکن است محدودیت مصرف مایعات داشته باشند.
بنابراین میزان مایعات باید بر اساس شرایط پزشکی بیمار تعیین شود و در صورت وجود علائم کمآبی، موضوع با پزشک مطرح شود.
جدول مراقبت روزانه از بیمار بستری برای پیشگیری از زخم بستر
| مورد مراقبت | اقدام پیشنهادی | هدف |
|---|---|---|
| تغییر وضعیت | طبق برنامه فردی بیمار | کاهش فشار |
| بررسی پوست | بررسی نقاط تحت فشار | تشخیص زودهنگام آسیب |
| پاشنهها | کاهش فشار از روی پاشنه | پیشگیری از آسیب فشاری |
| تشک | استفاده از سطح حمایتی مناسب | توزیع بهتر فشار |
| رطوبت | تمیز و خشک نگه داشتن پوست | کاهش آسیب پوستی |
| جابهجایی | جلوگیری از کشیدن بیمار روی تخت | کاهش اصطکاک و نیروی برشی |
| تغذیه | بررسی دریافت غذا و وضعیت تغذیه | حفظ سلامت و ترمیم بافت |
| تحرک | فعالیت متناسب با توان بیمار | کاهش بیتحرکی |
چگونه برنامه مراقبت از بیمار بستری را تنظیم کنیم؟
برای اینکه مراقبت از بیمار منظم باشد، بهتر است خانواده یا مراقب یک برنامه مشخص داشته باشد.
یک برنامه ساده میتواند شامل این مراحل باشد:
- صبح پوست بیمار بررسی شود.
- وضعیت بدن و نقاط تحت فشار بررسی شود.
- رطوبت و وضعیت ملحفهها کنترل شود.
- وضعیت تغذیه و دریافت مایعات بررسی شود.
- در طول روز وضعیت بیمار طبق برنامه تغییر کند.
- بعد از هر بار بیاختیاری، پوست تمیز و خشک شود.
- شب نیز نقاط تحت فشار دوباره بررسی شوند.
برای بیمارانی که خطر بالایی دارند، این برنامه باید با نظر تیم درمانی شخصیسازی شود.
علائم اولیه زخم بستر که نباید نادیده گرفته شوند
اگر مراقب هنگام بررسی پوست یکی از علائم زیر را مشاهده کرد، بهتر است موضوع را جدی بگیرد:
- قرمزی یا تغییر رنگ مداوم
- پوست گرمتر یا سردتر از اطراف
- تورم
- تغییر قوام پوست
- درد یا حساسیت
- تاول
- باز شدن پوست
- ترشح
- تغییر رنگ تیره یا ارغوانی در برخی آسیبهای عمقی
تشخیص زودهنگام میتواند فرصت مناسبی برای کاهش فشار و جلوگیری از پیشرفت آسیب ایجاد کند.
اگر بیمار بستری دچار زخم بستر شد چه کنیم؟
اگر با وجود اقدامات پیشگیرانه زخم ایجاد شد، مراقبت باید از حالت پیشگیری ساده خارج شده و بر اساس وضعیت واقعی زخم تنظیم شود.
در این شرایط:
- فشار را از روی ناحیه آسیبدیده کاهش دهید.
- زخم را دستکاری نکنید.
- از مصرف خودسرانه دارو یا مواد ضدعفونیکننده قوی خودداری کنید.
- مرحله و عمق زخم توسط فرد متخصص بررسی شود.
- در صورت نیاز پانسمان مناسب انتخاب شود.
- علائم عفونت بررسی شود.
- وضعیت تغذیهای بیمار ارزیابی شود.
در زخمهای عمیق یا دارای علائم عفونت، تأخیر در ارزیابی پزشکی میتواند باعث پیچیدهتر شدن روند درمان شود.
درمان زخم بستر در منزل
در بیمارانی که به دلیل ضعف، سالمندی یا محدودیت حرکتی امکان مراجعه آسان به مرکز درمانی ندارند، بخشی از مراقبت میتواند در منزل انجام شود.
مراقبت از زخم بستر در منزل بسته به شرایط بیمار میتواند شامل ارزیابی زخم، مراقبت و تعویض پانسمان، بررسی پوست اطراف، آموزش مراقب، کاهش فشار و پیگیری روند بهبود باشد.
با این حال، زخمهای عمیق، دارای ترشح چرکی، بوی نامطبوع، بافت مرده یا علائم عفونت باید توسط پزشک یا متخصص درمان زخم ارزیابی شوند.
ویزیت در منزل برای بیمار بستری
اگر بیمار به دلیل شرایط جسمی نمیتواند برای معاینه به مرکز درمانی مراجعه کند، ویزیت دکتر در منزل میتواند امکان بررسی وضعیت بیمار در محیط خانه را فراهم کند.
در ویزیت میتوان مواردی مانند:
- وضعیت عمومی بیمار
- وضعیت پوست
- وجود یا نبود زخم بستر
- میزان تحرک
- وضعیت تغذیه
- وجود علائم عفونت
- عوامل افزایشدهنده خطر
را ارزیابی کرد و در صورت نیاز برنامه مراقبتی مناسبتری برای بیمار تنظیم کرد.
اشتباهات رایج در مراقبت از بیمار بستری
برخی اشتباهات میتوانند خطر زخم بستر را افزایش دهند.
مهمترین آنها عبارتاند از:
- رها کردن بیمار در یک وضعیت برای مدت طولانی
- بررسی نکردن پوست
- کشیدن بیمار روی تخت
- ماساژ شدید پوست نواحی تحت فشار
- نادیده گرفتن قرمزی یا تغییر رنگ پوست
- استفاده از تشک نامناسب
- بیتوجهی به کاهش اشتها و وزن
- رها کردن پوست در وضعیت مرطوب
- استفاده خودسرانه از داروها و پمادها
چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است؟
در صورت مشاهده موارد زیر، بهتر است بیمار توسط پزشک یا متخصص زخم ارزیابی شود:
- قرمزی یا تغییر رنگی که برطرف نمیشود.
- ایجاد تاول یا زخم باز.
- افزایش اندازه یا عمق زخم.
- ترشح چرکی.
- بوی نامطبوع.
- تورم یا گرمی اطراف زخم.
- تب یا لرز.
- وجود بافت سیاه یا مرده.
- مشاهده استخوان یا ساختارهای عمقی.
- بدتر شدن وضعیت عمومی بیمار.
بهترین زمان برای پیشگیری از زخم بستر قبل از ایجاد زخم است. وقتی پوست تغییر رنگ میدهد یا آسیب اولیه ایجاد میشود، باید علت فشار سریعاً شناسایی و برطرف شود.
جمعبندی
بهترین روش مراقبت از بیمار بستری برای جلوگیری از زخم بستر، اجرای یک برنامه منظم و چندجانبه است. تغییر وضعیت مناسب، بررسی روزانه پوست، کاهش فشار از روی برجستگیهای استخوانی، استفاده از سطح حمایتی مناسب، مراقبت از رطوبت پوست، جابهجایی صحیح و توجه به تغذیه از مهمترین بخشهای این برنامه هستند.
نباید منتظر ایجاد زخم باز ماند. هرگونه تغییر رنگ، تورم، تغییر دمای پوست یا تغییر قوام در نقاط تحت فشار میتواند هشداری برای بررسی بیشتر باشد.
برای بیماران پرخطر، برنامه پیشگیری باید با توجه به شرایط فردی، میزان تحرک، وضعیت پوست، تغذیه و بیماریهای زمینهای تنظیم شود.
سوالات متداول درباره مراقبت از بیمار بستری و پیشگیری از زخم بستر
۱. بهترین روش جلوگیری از زخم بستر چیست؟
کاهش فشار، تغییر وضعیت منظم متناسب با شرایط بیمار، بررسی پوست، استفاده از سطح حمایتی مناسب و مراقبت صحیح از رطوبت و تغذیه از مهمترین اقدامات پیشگیرانه هستند.
۲. هر چند ساعت باید بیمار بستری را جابهجا کرد؟
فاصله تغییر وضعیت برای همه بیماران یکسان نیست و باید بر اساس میزان خطر، وضعیت پوست، تحرک و شرایط پزشکی فرد تعیین شود. راهنماهای بالینی نیز بر برنامه فردی تغییر وضعیت تأکید دارند.
۳. آیا تشک ضد زخم بستر از ایجاد زخم جلوگیری میکند؟
تشک مناسب میتواند به کاهش و توزیع فشار کمک کند، اما بهتنهایی کافی نیست و باید همراه با بررسی پوست و برنامه مناسب تغییر وضعیت استفاده شود.
۴. آیا ماساژ پوست بیمار برای پیشگیری از زخم بستر مفید است؟
خیر. ماساژ یا مالش نواحی در معرض خطر برای پیشگیری از زخم فشاری توصیه نمیشود.
۵. تغذیه چه نقشی در پیشگیری از زخم بستر دارد؟
تغذیه مناسب برای حفظ سلامت پوست و بافت اهمیت دارد. در بیماران دچار سوءتغذیه یا در معرض خطر، ارزیابی تغذیهای و تأمین نیازهای غذایی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
۶. چگونه بیمار را روی تخت جابهجا کنیم؟
باید از کشیدن مستقیم بدن بیمار روی تخت خودداری شود و در صورت نیاز از تجهیزات و روشهای مناسب جابهجایی استفاده شود تا اصطکاک و نیروی برشی کاهش پیدا کند.
۷. کدام قسمت بدن بیمار بیشتر در معرض زخم بستر است؟
دنبالچه، باسن، پاشنه، لگن، قوزک پا، آرنج و پشت سر از قسمتهایی هستند که به دلیل نزدیکی به برجستگیهای استخوانی باید بیشتر بررسی شوند.
۸. آیا بیاختیاری ادرار خطر زخم بستر را افزایش میدهد؟
بیاختیاری میتواند با افزایش رطوبت و آسیبپذیری پوست، خطر آسیب پوستی را بیشتر کند. بنابراین تمیز و خشک نگه داشتن پوست اهمیت دارد.
۹. اگر پوست بیمار قرمز شد چه کار کنیم؟
باید فشار از روی آن ناحیه برداشته شود و پوست بهدقت بررسی و پیگیری شود. اگر تغییر رنگ باقی ماند یا با تورم، تغییر دما، درد یا تغییر قوام همراه بود، ارزیابی تخصصی توصیه میشود.
۱۰. آیا مراقبت از بیمار بستری در منزل امکانپذیر است؟
بله، بسیاری از اقدامات پیشگیرانه مانند بررسی پوست، تغییر وضعیت، کنترل رطوبت و مراقبت عمومی میتوانند در منزل انجام شوند. برای بیماران پرخطر یا دارای زخم، بهتر است برنامه مراقبت با نظر پزشک یا متخصص تنظیم شود.
English Sources
English paragraph: Preventing pressure injuries in bedridden patients requires a comprehensive and individualized care plan. Important measures include regular risk and skin assessment, repositioning according to the patient’s condition, relieving pressure from bony prominences, using appropriate pressure-redistributing support surfaces, managing moisture and incontinence, avoiding friction and shear during repositioning, maintaining adequate nutrition and hydration when medically appropriate, and educating caregivers. Current clinical guidance emphasizes that repositioning schedules should be individualized rather than based on a single interval for every patient. Reliable medical references include the NCBI Bookshelf clinical guideline, the 2023 Wound Healing Society Guidelines, and PubMed guidance on nutrition and pressure injuries. ([مرکز ملی اطلاعات بیوتکنولوژی][1])
ترجمه فارسی: پیشگیری از آسیبهای فشاری در بیماران بستری به یک برنامه مراقبتی جامع و متناسب با شرایط هر بیمار نیاز دارد. اقدامات مهم شامل ارزیابی منظم خطر و پوست، تغییر وضعیت بر اساس شرایط بیمار، کاهش فشار از روی برجستگیهای استخوانی، استفاده از سطوح مناسب توزیع فشار، کنترل رطوبت و بیاختیاری، جلوگیری از اصطکاک و نیروی برشی هنگام جابهجایی، تأمین تغذیه و آبرسانی کافی در صورت مناسب بودن از نظر پزشکی و آموزش مراقبان است. راهنماهای بالینی فعلی تأکید میکنند که برنامه تغییر وضعیت باید برای هر بیمار بهصورت فردی تنظیم شود و یک فاصله زمانی ثابت برای همه بیماران مناسب نیست.
مشاوره رایگان | همین حالا تماس بگیرید
021-44424905
09198927130
